ช่างไฟฟ้าอาคาร: วิธีป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร ทำได้ง่ายด้วยตัวเอง เคล็ดลับดูแลบ้านให้ปลอดภัย ไร้กังวลเรื่องไฟไหม้"ไฟฟ้าลัดวงจร" ถือเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของการเกิดอัคคีภัยภายในบ้านพักอาศัยและอาคาร ซึ่งหลายครั้งเกิดจากจุดเล็กๆ ที่เรามองข้าม เช่น สายไฟชำรุด การใช้ปลั๊กพ่วงเกินกำลัง หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าเสื่อมสภาพตามกาลเวลา แม้เรื่องระบบไฟฟ้าจะฟังดูเป็นเรื่องไกลตัวหรือยากสำหรับหลายคน แต่ในความเป็นจริงแล้ว การป้องกันปัญหาไฟช็อตและไฟฟ้าลัดวงจรสามารถเริ่มต้นได้ง่ายๆ ด้วยการปรับพฤติกรรมและตรวจสอบอุปกรณ์พื้นฐานภายในบ้านด้วยตัวเอง
1. สังเกตและหมั่นตรวจเช็กสภาพสายไฟและอุปกรณ์ไฟฟ้า
สายไฟที่ผ่านการใช้งานมาเป็นเวลานานมักจะเสื่อมสภาพตามธรรมชาติ โดยเฉพาะบริเวณที่มีการหักงอหรือถูกกดทับ
สังเกตฉนวนหุ้มสายไฟ: หากพบสายไฟที่มีรอยกรอบ แตก สายไฟเปื่อย หรือมีรอยหนูกัดจนเห็นสายทองแดงข้างใน ให้ทำการเปลี่ยนทันที ไม่ควรใช้เทปพันสายไฟพันทับเพื่อใช้งานต่อในระยะยาว
ตรวจสอบจุดต่อและหัวปลั๊ก: หัวเต้าเสียบต้องไม่หลวม โยกเยก หรือมีคราบไหม้สีดำ หากพบความผิดปกติควรงดใช้งานอุปกรณ์ชิ้นนั้นทันที
2. เลิกพฤติกรรมเสียบปลั๊กซ้อนกันหลายชั้น และไม่ใช้ไฟเกินกำลัง (Overload)
การพ่วงปลั๊กไฟหลายต่อ หรือการเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้าที่กินไฟสูงพร้อมๆ กันในเต้ารับเดียว คือตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดความร้อนสะสมจนฉนวนละลายและเกิดไฟฟ้าลัดวงจร
แบ่งกระจายการใช้ไฟ: ไม่ควรเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้ากินไฟสูง เช่น ตู้เย็น ไมโครเวฟ กาน้ำร้อน หรือเตาอบไฟฟ้า ไว้บนปลั๊กพ่วงเดียวกัน
เลือกใช้ปลั๊กพ่วงที่มีมาตรฐาน มอก.: ปลั๊กพ่วงต้องมีระบบตัดไฟเกินอัตโนมัติ (Circuit Breaker) สายไฟเส้นใหญ่หนา และเต้ารับผลิตจากวัสดุไม่ลามไฟ
3. ดึงปลั๊กออกทุกครั้งหลังใช้งาน และถอดให้ถูกวิธี
พฤติกรรมการใช้งานในชีวิตประจำวันส่งผลต่ออายุการใช้งานของสายไฟโดยตรง
จับที่ตัวเต้าเสียบ ไม่จับที่สายไฟ: เวลาถอดปลั๊กไฟ ควรจับที่ตัวเต้าเสียบแล้วดึงออกตรงๆ ไม่ควรกระชากที่ตัวสายไฟ เพราะจะทำให้สายทองแดงข้างในขาดหรือดึงรั้งจนหน้าสัมผัสภายในหลวม
ถอดปลั๊กเมื่อไม่ได้ใช้งาน: เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่จำเป็น เช่น พัดลม เตารีด ไดร์เป่าผม หรือชาร์จเจอร์มือถือ เมื่อใช้งานเสร็จแล้วควรถอดปลั๊กออกทุกครั้ง เพื่อตัดกระแสไฟฟ้าที่เลี้ยงวงจรอยู่ตลอดเวลา
4. ระวังอย่าให้อุปกรณ์ไฟฟ้าและเต้ารับสัมผัสความชื้นหรือน้ำ
น้ำและสารเคมีเป็นตัวนำไฟฟ้าชั้นดี หากเล็ดลอดเข้าไปในระบบไฟฟ้าจะทำให้เกิดไฟช็อตทันที
ติดตั้งกล่องกันน้ำ: สำหรับเต้ารับที่อยู่ภายนอกอาคาร ห้องน้ำ หรือบริเวณซิงค์ล้างจาน ควรใช้เต้ารับชนิดที่มีฝาครอบกันน้ำ (Waterproof Cover)
เช็ดมือให้แห้งก่อนสัมผัสไฟ: ไม่สัมผัสสวิตช์ไฟ ถอดหรือเสียบปลั๊กขณะที่มือยังเปียกน้ำอย่างเด็ดขาด
5. ตรวจเช็กระบบตัดไฟอัตโนมัติ (Safe-T-Cut / RCD) ในบ้านเป็นประจำ
ตู้ควบคุมไฟฟ้าภายในบ้าน (Consumer Unit) ส่วนใหญ่จะมีการติดตั้งอุปกรณ์ตัดไฟรั่วและไฟช็อตอัตโนมัติเอาไว้
ทดสอบปุ่ม Test: ควรหมั่นกดปุ่มทดสอบ (Test Button) ที่ตัวเบรกเกอร์กันไฟรั่วอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง หากกดแล้วคัทเอาท์ตัดไฟทันที แสดงว่าระบบยังทำงานสมบูรณ์ดี แต่ถ้ากดแล้วไฟไม่ตัด แสดงว่าอุปกรณ์ชำรุด ต้องรีบแจ้งช่างมาเปลี่ยนทันที
การใส่ใจและลงมือปฏิบัติ "วิธีป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร" เพียงไม่กี่ขั้นตอนในชีวิตประจำวัน ไม่เพียงแต่ช่วยยืดอายุการใช้งานของเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน แต่ยังเป็นการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย คุ้มครองชีวิตและทรัพย์สินของทุกคนในครอบครัวได้อย่างยั่งยืน
